Erişkinde Göz Kayması Nasıl Düzeltilir?

Göz kayması nasıl düzeltilir sorusunun yanıtı, kaymanın nedenine ve miktarına bağlıdır. Erişkinde en sık nedenler tiroid göz hastalığı, travma, sinir felçleri ve çocukluk şaşılığının yeniden belirginleşmesidir. Küçük kaymalarda prizmalı gözlük ya da botulinum toksini, büyük ve sabit kaymalarda şaşılık cerrahisi değerlendirilir. Seçim muayene sonrasında kişiye özel yapılır.

Göz kayması nasıl düzeltilir sorusunun yanıtı kaymanın nedenine bağlıdır. Gözde kayma, iki gözün aynı noktaya bakamaması durumudur. Göz hareketlerini sağlayan kasların ya da bu kasları yöneten sinirlerin düzgün çalışmamasından kaynaklanır. Erişkinlerde en sık nedenler tiroid göz hastalığı, travmalar, sinir felçleri ve çocukluk şaşılığının yeniden belirginleşmesidir. Nedene göre prizmalı gözlük, botulinum toksini ya da şaşılık cerrahisi muayene sonrasında değerlendirilir.

Erişkinde Göz Kayması Nedir?

Göz kayması, tıp dilindeki adıyla şaşılık (strabismus), gözlerden birinin içe, dışa, yukarı ya da aşağı doğru sapması anlamına gelir. Kayma sürekli olabilir. Yalnızca yorgunken, uzağa ya da belirli bir yöne bakarken de ortaya çıkabilir. Şaşılık, Amerikan Oftalmoloji Akademisi verilerine göre yalnızca çocuklarda değil, erişkinlerde de görülür. Erişkinde kayma çoğu zaman yalnızca görünüşle ilgili bir sorun değildir.

Kaymanın yönüne göre farklı adlar kullanılır:

• İçe kayma: ezotropya
• Dışa kayma: ekzotropya
• Yukarı ya da aşağı kayma: hipertropya ya da hipotropya
• Yalnızca yorgunlukta ortaya çıkan gizli kayma: forya

Kayma yeni geliştiyse en sık şikâyet çift görmedir. Kişi bir nesneyi iki tane görür. Okumakta, merdiven inmekte ya da araç kullanmakta zorlanabilir. Bazı hastalar çift görmeyi azaltmak için farkında olmadan başını bir yana çevirir ya da bir gözünü kapatır. Kayma uzun süredir varsa kişi çift görmeyebilir. Bu durumda şikâyet göz teması kurmakta zorlanma ya da göz yorgunluğu şeklinde olur.

Erişkin Şaşılığının Çocukluk Çağından Farkı

Çocuklukta ortaya çıkan şaşılıkta beyin, kayan gözden gelen görüntüyü bastırmayı öğrenebilir. Çocuklar bu nedenle genellikle çift görmez. Ancak kayan gözde tembellik gelişebilir. Çocukluk şaşılığında tedavinin önemli bir bölümü bu tembelliğin önlenmesine yöneliktir. Erişkinde ise görme sistemi gelişimini tamamlamıştır. Sonradan gelişen bir kaymada beyin iki görüntüyü birleştiremez ve çift görme ortaya çıkar.

Erişkinde yeni başlayan bir kayma, altta yatan başka bir sağlık sorununun ilk belirtisi olabilir. Bu nedenle değerlendirme, kaymanın ölçülmesinin yanında nedenin araştırılmasını da kapsar.

ÖzellikÇocukluk şaşılığıErişkin şaşılığı
Çift görme	Genellikle yok	Yeni kaymada sık
Göz tembelliği riski	Var	Yok
Altta yatan neden	Çoğunlukla gelişimsel	Tiroid, travma, sinir felci olabilir
Tedavinin odağı	Tembelliği önlemek ve hizalama	Çift görmeyi azaltmak ve hizalama

Erişkinde Göz Kayması Neden Olur?

Gözde kayma neden olur sorusunun yanıtı, kişinin yaşına ve genel sağlık durumuna göre değişir. Erişkinlerde kayma çoğunlukla göz kaslarını, bu kasları yöneten sinirleri ya da göz çukurunu etkileyen bir durumdan kaynaklanır. Bazı nedenler yavaş gelişir. Bazıları ise ani çift görmeyle başlar. Başlıca nedenler aşağıda ayrı başlıklar hâlinde özetlenmiştir.

Tiroid Göz Hastalığı

Tiroid bezi hastalıkları göz çevresindeki dokuları ve göz kaslarını etkileyebilir. Bu tablo en sık, tiroid bezinin fazla çalıştığı Graves hastalığı ile birlikte görülür. Göz kasları kalınlaşır ve esnekliğini kaybeder. Gözlerin hareketi kısıtlanır, kayma ve çift görme gelişebilir. Gözlerde öne çıkıklık, kapakta geri çekilme ve kuruluk da eşlik edebilir. Ayrıntılı bilgi için Tiroid Göz Hastalığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Travma ve Orbita Kırıkları

Göz çevresine alınan darbelerde gözü çevreleyen kemik yapıda (orbita) kırık gelişebilir. Kırık bölgesine göz kası ya da çevresindeki dokular sıkışabilir. Gözün yukarı ya da aşağı hareketi kısıtlanabilir. Travma sonrası çift görmede kırığın ve kasın durumu değerlendirilmelidir.

Nörolojik Nedenler

Göz kaslarını yöneten sinirlerin işlevi bozulduğunda ilgili kas yeterince çalışamaz ve göz kayar. Şeker hastalığı ve yüksek tansiyon, sinir felçlerinin sık nedenleri arasındadır. Bu damar kaynaklı felçlerin çoğu genellikle 3–6 ay içinde kendiliğinden düzelir. Kafa travmaları ve kas güçsüzlüğü yapan miyastenia gravis de kaymaya neden olabilir. Daha nadiren beyindeki damar ya da kitle sorunları rol oynar.

Ani başlayan çift görme şiddetli baş ağrısı ile birlikte olabilir. Kapak düşüklüğü, konuşma bozukluğu ya da kol ve bacakta güç kaybı da eşlik edebilir. Bu durumda vakit kaybetmeden acil değerlendirme gerekir.

Çocuklukta Tedavi Edilmemiş Şaşılığın Tekrarlaması

Çocuklukta gözlük ya da ameliyatla kontrol altına alınmış bir şaşılık yıllar sonra yeniden belirginleşebilir. Bazı kişilerde çocukluktan beri var olan küçük bir kayma, gözler arasındaki denge bozulduğunda fark edilir hâle gelir. Bu durumda yorgunluk, göz zorlanması ve bazen çift görme ortaya çıkabilir.

Çift Görme Şikâyetiyle Başvuran Hastada Değerlendirme

Çift görme ile başvuran hastada önce çift görmenin tek gözde mi, yoksa iki göz açıkken mi olduğu ayırt edilir. Bir göz kapatıldığında geçen çift görme, gözlerin uyumundaki bir bozukluğu, yani kaymayı düşündürür. Tek göz kapalıyken de süren çift görme ise daha çok gözün kendi yapısıyla ilgilidir. Kornea ya da göz merceğindeki sorunlar buna örnektir.

Kaymanın Ölçülmesi

Muayenede gözlerin 9 ana bakış yönündeki hareketleri incelenir. Kaymanın miktarı prizmalar yardımıyla ölçülür ve prizma diyoptri birimiyle ifade edilir. Bu ölçüm tedavi seçimini belirler. Cerrahi planlanıyorsa ameliyatın miktarını da belirler. Görme keskinliği, gözlük numarası ve göz dibi de değerlendirilir. Ölçümlerin farklı zamanlarda tekrarlanması kaymanın sabit olup olmadığını gösterir.

Altta Yatan Nedenin Araştırılması

Tiroid hormonları ve kan şekeri gibi tetkikler istenebilir. Gerekli durumlarda göz çevresi ya da beyin için tomografi veya MR çekilir. Nörolojik bir neden düşünülüyorsa nöroloji uzmanıyla birlikte değerlendirme yapılır. Tedaviye neden ortaya konduktan sonra karar verilir.

Muayeneye gelirken çift görmenin ne zaman başladığını not etmeniz faydalıdır. Ani mi yoksa yavaş mı geliştiğini ve hangi yöne bakarken arttığını da yazın. Eski fotoğraflarınız kaymanın ne zamandan beri var olduğunu anlamaya yardımcı olabilir. İlaç listeniz ve tiroid, şeker ya da tansiyon raporlarınız da değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Göz Kayması Nasıl Düzeltilir: Cerrahi Dışı Seçenekler

Her kayma ameliyat gerektirmez. Kaymanın miktarına, nedenine ve değişip değişmediğine göre önce cerrahi dışı seçenekler değerlendirilebilir. Küçük kaymalarda ve kaymanın henüz değiştiği dönemlerde bu seçenekler çift görmeyi azaltabilir. Sinir felcinde iyileşme beklenirken de geçici çözüm sağlarlar. Uygun seçenek muayenede ölçülen kayma miktarına göre belirlenir.

Prizmatik Gözlük

Prizmalar, ışığın yönünü değiştirerek iki gözün gördüğü görüntülerin birleşmesine yardımcı olan özel camlardır. Küçük kaymalarda ve kaymanın değiştiği dönemlerde çift görmeyi azaltmak için kullanılabilir. Geçici olarak gözlüğe yapıştırılan ince prizma filmleri tercih edilebilir. Gözlük camına işlenmiş kalıcı prizmalar da bir seçenektir. Büyük kaymalarda prizmaların etkisi sınırlıdır.

Prizmalı gözlüğe alışmak birkaç gün sürebilir. Kaymanın miktarı değiştikçe prizma gücünün de güncellenmesi gerekebilir. Bu nedenle ölçümler belirli aralıklarla tekrarlanır.

Botulinum Toksini Uygulaması

Botulinum toksini, göz kasına çok az miktarda uygulanarak kasın çekme gücünü geçici olarak azaltır. Bazı sinir felçlerinde iyileşme beklenirken ya da seçilmiş küçük kaymalarda kullanılabilir. Etkisi genellikle birkaç gün içinde başlar ve zamanla azalır. Geçici kapak düşüklüğü ya da farklı yönde kayma gibi yan etkiler görülebilir. Hangi hastada uygun olduğuna muayene sonrasında karar verilir.

Seçeneklerin genel karşılaştırması aşağıdaki gibidir:

SeçenekUygun olabileceği durumEtkisi
Prizmatik gözlük	Küçük ya da değişen kaymalar	Çift görmeyi azaltır, kaymayı düzeltmez
Botulinum toksini	Sinir felcinde bekleme dönemi, seçilmiş küçük kaymalar	Geçici
Şaşılık cerrahisi	Büyük ve en az birkaç aydır sabit kaymalar	Gözlerin hizalanması hedeflenir

Cerrahi Ne Zaman Düşünülür?

Kayma büyükse ya da cerrahi dışı yöntemlerle çift görme yeterince azalmıyorsa şaşılık cerrahisi gündeme gelir. Kayma günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa da cerrahi düşünülür. Cerrahi ancak kaymanın miktarı bir süre sabit kaldığında planlanır. Sinir felçlerinde bu nedenle genellikle 6 ay kadar kendiliğinden düzelme beklenir. Karar, tekrarlanan ölçümlerin sonucuna göre verilir.

Şaşılık ameliyatında göz kaslarının yeri ya da boyu ayarlanır. Amaç gözlerin aynı yöne bakmasıdır. Göz yerinden çıkarılmaz ve ciltte kesi yapılmaz. İşlem gözün beyaz kısmını örten ince zar üzerinden yapılır. Ameliyat lokal ya da genel anestezi altında uygulanabilir. Yöntem hakkında ayrıntılı bilgi için Şaşılık Cerrahisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Tiroid Hastalarında Zamanlamanın Önemi

Tiroid göz hastalığının iltihabın sürdüğü aktif bir dönemi vardır. Bu dönemde kas değişiklikleri ve kayma miktarı değişmeye devam edebilir. Şaşılık ameliyatı genellikle aktif dönem geçtikten ve ölçümler en az 6 ay sabit kaldıktan sonra planlanır. Göz çukuru kemiklerini genişleten orbita dekompresyonu da gerekiyorsa önce bu ameliyat yapılır. Zamanlama endokrinoloji takibiyle birlikte belirlenir.

Ameliyat Sonrası Ne Beklenir?

Şaşılık ameliyatından sonra gözde kızarıklık, batma ve yabancı cisim hissi olabilir. Kızarıklığın tamamen geçmesi genellikle 2–6 hafta sürer. Çoğu hasta birkaç gün içinde günlük işlerine dönebilir. Bu dönemde önerilen damlaların düzenli kullanılması önemlidir. Kontrollere gelinmesi de iyileşmenin izlenmesi için gereklidir. Göz ovuşturulmamalı ve ilk günlerde havuzdan kaçınılmalıdır.

İlk günlerde gözlerin yeni konumuna uyum sürecinde geçici çift görme yaşanabilir. Bazı hastalarda kalan küçük kaymalar için prizmalı gözlük gerekebilir. Kayma zamanla yeniden değişebilir ve ek bir ameliyat gerekebilir. Enfeksiyon, kanama ve nadiren daha ciddi komplikasyonlar gibi riskler ameliyat öncesinde konuşulur. İyileşme sürecini Şaşılık Ameliyatı Sonrası İyileşme yazımızda anlattık.

Erişkinde Şaşılık Cerrahisi Sadece Estetik mi?

Erişkinde şaşılık cerrahisi çoğu zaman yalnızca görünüşle ilgili değildir. Ameliyatın amacı gözlerin yeniden aynı yöne bakmasını sağlayarak çift görmeyi azaltmaktır. Baş eğme ya da çevirme gibi zorunlu baş pozisyonlarının düzeltilmesi de hedeflenir. İki gözün birlikte kullanıldığı görme alanı genişleyebilir. Göz temasının rahatlaması sosyal ve iş yaşamına da katkıda bulunabilir. Her hastada sonuç farklıdır ve beklentiler muayenede gerçekçi şekilde konuşulur.

Sık Sorulan Sorular

Göz kayması hakkında en sık sorulan sorular kaymanın nedenleri ve erişkinde ameliyatın mümkün olup olmadığı üzerinedir. Ameliyattan sonra kaymanın tekrar edip etmeyeceği de sorulur. Kaymanın kendiliğinden düzelip düzelmeyeceği ve tiroid hastalarında zamanlama da sık merak edilir. Aşağıdaki yanıtlar genel bilgi amaçlıdır. Size uygun seçenek muayene sonrasında belirlenir.

Gözünüzde kayma ya da çift görme şikâyetiniz varsa nedenin belirlenmesi ve size uygun seçeneklerin konuşulması için muayene önerilir. Son güncelleme: 24.10.2026. Site editörünün iletişim bilgileri İletişim sayfasında yer alır.