Pitozis ameliyatı, düşük duran üst göz kapağını kaldıran kasın güçlendirilmesi ya da kapağın alın kasına asılmasıyla kapağı olması gereken yüksekliğe getiren bir cerrahidir. Hangi yöntemin uygulanacağı, kapağı kaldıran kasın gücüne ve düşüklüğün derecesine göre muayenede belirlenir. Yetişkinlerde çoğunlukla lokal anesteziyle, çocuklarda genel anesteziyle uygulanır.
Pitozis ameliyatı, üst göz kapağının normalden aşağıda durması olarak tanımlanan pitozisin cerrahi tedavisidir. Pitozis ameliyatı yalnız görünümle ilgili değildir; düşük kapak görme alanını daraltabilir ve çocuklarda görme gelişimini etkileyebilir. Bu sayfada ameliyatın kimlere uygulandığını, hangi yöntemlerin kullanıldığını, ameliyat öncesi değerlendirmeyi ve iyileşme sürecini genel hatlarıyla bulabilirsiniz.
Pitozis ameliyatı nedir?
Pitozis ameliyatı, üst göz kapağının kenarını göz bebeğini kapatmayacak bir yüksekliğe getirmek için yapılan oküloplastik cerrahi girişimdir. Göz kapağını kaldıran ana kas levator kasıdır; pitoziste bu kas ya doğuştan zayıftır ya da kasın kapağa tutunan kirişi zamanla gevşemiştir. Ameliyatta kasın kendisi kısaltılır, kirişi yeniden tutturulur ya da kapak alın kasına bağlanır.
Pitozis ameliyatı, göz kapağındaki fazla derinin alındığı blefaroplastiden farklı bir girişimdir. Blefaroplastide deri ve yağ dokusu düzenlenir; pitozis ameliyatında ise kapağı kaldıran mekanizma onarılır. İki durum aynı hastada birlikte bulunabilir. Pitozisin nedenlerini göz kapağı düşüklüğü (pitozis) sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Pitozis ameliyatı kimlere yapılır?
Pitozis ameliyatı, düşük kapağın görme alanını daralttığı, baş ve kaş pozisyonunu bozduğu ya da çocukta görme gelişimini tehdit ettiği durumlarda gündeme gelir. Karar, kapağın ne kadar düşük olduğuna, levator kasının gücüne, hastanın yaşına ve eşlik eden göz sorunlarına göre muayeneyle verilir. Her kapak düşüklüğünde ameliyat gerekmez.
Ameliyatın değerlendirildiği başlıca durumlar şunlardır:
- **Doğumsal pitozis:** Kapak göz bebeğini kapatıyorsa göz tembelliği riski nedeniyle erken dönemde değerlendirilir.
- **Yaşa bağlı (edinsel) pitozis:** Kasın kirişinin gevşemesiyle ortaya çıkar; üst görme alanında daralma ve yorgunluk yapabilir.
- **Travma ya da önceki göz ameliyatları sonrası gelişen pitozis**
- **Uzun süre kontakt lens kullanımına bağlı pitozis**
Kas ve sinir hastalıklarına bağlı pitoziste, örneğin miyasteni gravis gibi durumlarda, önce altta yatan hastalığın değerlendirilmesi gerekir. Düşüklüğün aile içinde görülme olasılığını göz kapağı düşüklüğü kalıtsal mı yazısında ele aldık.
Ameliyat öncesi değerlendirme nasıl yapılır?
Pitozis ameliyatı öncesinde yapılan muayene, hangi yöntemin seçileceğini belirler. Muayenede hekim kapağın yüksekliğini, levator kasının gücünü, gözün kapanma yeteneğini ve göz yüzeyinin durumunu ölçer. Bu ölçümler, kapağın ne kadar kaldırılacağına ve ameliyat sonrası göz kuruluğu riskine ilişkin planlamanın temelidir.
Muayenede bakılan başlıca noktalar:
- Kapak kenarının göz bebeğine uzaklığı
- Levator kasının hareket mesafesi (kas fonksiyonu)
- Gözün tam kapanıp kapanmadığı
- Gözyaşı miktarı ve göz yüzeyinin sağlığı
- Görme düzeyi, göz hareketleri ve gerekirse görme alanı testi
- Kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar
Çocuklarda ayrıca göz tembelliği ve kırma kusuru araştırılır.
Pitozis ameliyatı nasıl yapılır?
Pitozis ameliyatında üç temel yöntem kullanılır: levator kası cerrahisi, Müller kası girişimi ve askı yöntemi. Yöntem seçimini belirleyen ana ölçüt levator kasının gücüdür. Kas gücü iyi olan hastalarda kasın kendisine yönelik girişimler, kas gücü çok zayıf olan hastalarda ise askı yöntemi tercih edilir.
| Yöntem | Hangi durumda | Yaklaşım |
|---|---|---|
| Levator cerrahisi | Kas fonksiyonu orta ya da iyi | Kapak kıvrımından girilerek kas kısaltılır ya da kirişi yeniden tutturulur |
| Müller kası girişimi | Hafif düşüklük, damla testine yanıt | Kapağın iç yüzünden yapılır, deride kesi olmaz |
| Askı (frontal sling) | Kas fonksiyonu zayıf | Kapak alın kasına bağlanır; kapak kaş hareketiyle açılır |
Levator cerrahisi
En sık uygulanan yöntemdir. Kesi, üst kapağın doğal kıvrımına yerleştirilir. Yetişkinlerde lokal anesteziyle yapılması, ameliyat sırasında kapağın yüksekliğinin hasta gözünü açıp kapatırken ayarlanmasına olanak verir.
Müller kası girişimi
Kapağın iç yüzünden yapılan bu yöntem, hafif düşüklüğü olan ve muayenedeki damla testine yanıt veren hastalarda değerlendirilir.
Askı yöntemi
Levator kasının çok zayıf olduğu, özellikle doğumsal pitozisli hastalarda kullanılır. Kapak, hastanın kendi dokusundan alınan ya da sentetik bir malzemeyle alın kasına bağlanır.
Ameliyat sonrası iyileşme süreci
Pitozis ameliyatından sonra iyileşme genellikle birkaç hafta içinde tamamlanır, ancak süre kişiden kişiye ve uygulanan yönteme göre değişir. İlk günlerde kapakta şişlik ve morluk beklenir. Kapak yüksekliği ilk haftalarda şişliğe bağlı olarak değişkenlik gösterebilir; kapağın yerleşmesi için zaman gerekir.
Genel seyir şu şekildedir:
- **İlk günler:** Soğuk uygulama, baş yüksekte dinlenme, hekimin önerdiği damla ve pomatlar
- **İlk hafta:** Varsa dikişlerin alınması, kontrol muayenesi
- **İlk haftalar:** Şişlik ve morluğun azalması, gözde kuruluk hissi olabilir
- **Sonraki aylar:** Kapak yüksekliğinin ve kıvrımın yerleşmesi
Ayrıntılı bakım önerilerini göz kapağı düşüklüğü ameliyatı sonrası iyileşme yazısında bulabilirsiniz.
Riskler ve dikkat edilecekler
Pitozis ameliyatı, her cerrahi girişim gibi risk taşır ve bunların ameliyat öncesinde hastayla konuşulması gerekir. En sık karşılaşılan durumlar kapağın beklenenden az ya da fazla kalkması ve iki kapak arasında yükseklik farkı olmasıdır. Bu durumlarda bir süre beklendikten sonra ek düzeltme gerekebilir.
Diğer olası durumlar şunlardır:
- Gözün tam kapanmaması ve buna bağlı göz kuruluğu
- Kapak kıvrımında ya da kapak kenarının biçiminde düzensizlik
- Geçici morluk, şişlik ve hassasiyet
- Seyrek olarak enfeksiyon ve kanama
- Zaman içinde düşüklüğün yeniden ortaya çıkması
Görmede azalma, artan ağrı, belirgin kızarıklık ya da akıntı durumunda beklemeden hekime başvurulmalıdır.
Pitozis ameliyatı kaç günde iyileşir?
Şişlik ve morluk çoğunlukla ilk haftalarda azalır. Kapak yüksekliğinin yerleşmesi daha uzun sürebilir ve süre kişiden kişiye değişir.
Pitozis ameliyatı sonrası düşüklük tekrarlar mı?
Bazı hastalarda zaman içinde düşüklük yeniden ortaya çıkabilir. Bu nedenle düzenli kontrol önerilir ve gerekirse ek girişim değerlendirilir.
Çocuklarda pitozis ameliyatı ne zaman yapılır?
Kapak göz bebeğini kapatıyorsa göz tembelliği riski nedeniyle erken dönemde ameliyat değerlendirilir. Diğer durumlarda zamanlama muayene bulgularına göre belirlenir.
Pitozis ameliyatı ile blefaroplasti arasındaki fark nedir?
Blefaroplastide fazla deri ve yağ dokusu düzenlenir. Pitozis ameliyatında ise kapağı kaldıran kas ya da kirişi onarılır.
Pitozis ameliyatı hangi anesteziyle yapılır?
Yetişkinlerde çoğunlukla lokal anestezi, çocuklarda genel anestezi kullanılır.
Kaynaklar
Kaynak: Bu sayfadaki genel bilgiler oküloplastik cerrahinin temel başvuru kaynaklarına dayanır: American Academy of Ophthalmology, Basic and Clinical Science Course, Oculofacial Plastic and Orbital Surgery bölümü ve Türk Oftalmoloji Derneği eğitim yayınları. Yöntem seçimi ve ameliyat kararı her hasta için muayene bulgularına göre ayrı ayrı verilir. Sayfa, hastaların sık sorduğu sorulara genel yanıt vermek için hazırlanmıştır; yeni bilimsel veriler ışığında düzenli aralıklarla gözden geçirilir.
Muayene ve Değerlendirme
Göz kapağınızda düşüklük, görme alanınızda daralma ya da çocuğunuzun bir gözünü diğerinden daha kapalı tuttuğunu fark ediyorsanız muayene olmanız yararlı olur. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi planı, muayene sonrasında kişiye özel belirlenir; her hastada aynı yöntem uygulanmaz ve sonuç kişiden kişiye değişir. Muayeneye gelirken varsa önceki tetkik sonuçlarınızı, kullandığınız ilaçların listesini ve eski fotoğraflarınızı yanınızda getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Randevu ve iletişim bilgileri İletişim sayfasında yer alır.